مقدمه

توسعه زیرساخت‌های بهداشتی، درمانی و آموزشی کشور بدون مشارکت خیران و نیکوکاران امکان‌پذیر نیست. طی سال‌های گذشته، بخش قابل توجهی از بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، مراکز جامع سلامت، خوابگاه‌های دانشجویی و پروژه‌های عمرانی حوزه سلامت با مشارکت خیران احداث یا تجهیز شده‌اند.

قانون‌گذار نیز به منظور حمایت از این اقدامات ارزشمند، در ماده ۱۷۲ قانون مالیات‌های مستقیم مزایای مالیاتی ویژه‌ای را برای خیران پیش‌بینی کرده است. بر اساس این ماده، در صورت رعایت ضوابط قانونی، کمک‌های نقدی و غیرنقدی اشخاص حقیقی و حقوقی به برخی از پروژه‌های عام‌المنفعه، از جمله پروژه‌های حوزه سلامت، به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی قابل کسر از درآمد مشمول مالیات خواهد بود.

این راهنما با هدف آشنایی خیران، نیکوکاران، شرکت‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد با ظرفیت‌های قانونی ماده ۱۷۲ تهیه شده است.

ماده ۱۷۲ قانون مالیات‌های مستقیم چیست؟

ماده ۱۷۲ قانون مالیات‌های مستقیم یکی از مهم‌ترین مشوق‌های قانونی برای توسعه فعالیت‌های عام‌المنفعه است. این ماده به اشخاص حقیقی و حقوقی اجازه می‌دهد در صورت انجام کمک‌های بلاعوض به مراکز و پروژه‌های مشمول قانون، از مزایای مالیاتی بهره‌مند شوند.

هدف قانون‌گذار از تصویب این ماده، تشویق مشارکت مردم و بخش خصوصی در توسعه خدمات آموزشی، درمانی، فرهنگی و اجتماعی و افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی است.

چه اشخاصی می‌توانند از این مزیت استفاده کنند؟

مزایای ماده ۱۷۲ محدود به گروه خاصی نیست و تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی که دارای درآمد مشمول مالیات هستند، در صورت رعایت ضوابط قانونی می‌توانند از آن استفاده کنند.

از جمله:

• اشخاص حقیقی
• صاحبان مشاغل
• پزشکان
• شرکت‌های خصوصی
• مؤسسات اقتصادی
• کارخانه‌ها
• شرکت‌های تولیدی و خدماتی

کمک به چه پروژه‌هایی در دانشگاه‌های علوم پزشکی می‌تواند مشمول ماده ۱۷۲ باشد؟

در حوزه سلامت، کمک‌های خیرخواهانه برای توسعه زیرساخت‌های بهداشتی، درمانی و آموزشی در صورت رعایت ضوابط قانونی می‌تواند مشمول مزایای ماده ۱۷۲ باشد.

از جمله:

• احداث بیمارستان‌های آموزشی و درمانی
• تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام درمانی
• ساخت مراکز جامع خدمات سلامت
• احداث درمانگاه‌های تخصصی و عمومی
• تجهیز بیمارستان‌ها به تجهیزات پزشکی
• خرید دستگاه‌های تشخیصی و درمانی
• تجهیز آزمایشگاه‌های آموزشی و تشخیصی
• توسعه مراکز آموزشی و پژوهشی دانشگاه‌های علوم پزشکی
• احداث یا تجهیز خوابگاه‌های دانشجویی
• اجرای پروژه‌های عمرانی و توسعه‌ای مصوب دانشگاه‌های علوم پزشکی

انواع کمک‌های قابل قبول

کمک‌های خیران می‌تواند به صورت نقدی یا غیرنقدی انجام شود.

کمک‌های نقدی

• پرداخت وجه نقد برای احداث پروژه
• مشارکت در تکمیل پروژه‌های درمانی
• تأمین اعتبار خرید تجهیزات
• کمک به توسعه مراکز آموزشی

کمک‌های غیرنقدی

• اهدای زمین
• اهدای ساختمان
• اهدای تجهیزات پزشکی
• اهدای دستگاه‌های آزمایشگاهی
• اهدای آمبولانس
• اهدای تجهیزات اتاق عمل
• اهدای تجهیزات ICU و NICU

در کمک‌های غیرنقدی، ارزش اموال مطابق مقررات و ضوابط قانونی تعیین خواهد شد.

شرایط استفاده از معافیت مالیاتی

برای استفاده از مزایای ماده ۱۷۲ رعایت موارد زیر ضروری است:

• کمک باید به صورت بلاعوض انجام شود.
• پرداخت از طریق حساب‌های رسمی معرفی‌شده توسط دانشگاه علوم پزشکی یا دستگاه ذی‌ربط صورت گیرد.
• اسناد و مدارک پرداخت نزد خیر نگهداری شود.
• در کمک‌های غیرنقدی، ارزیابی اموال مطابق مقررات انجام شود.
• پرداخت‌ها در چارچوب ضوابط اجرایی ماده ۱۷۲ باشد.

مدارک مورد نیاز

برای بهره‌مندی از مزایای مالیاتی، نگهداری مدارک زیر ضروری است:

• اصل فیش یا رسید واریز بانکی
• رسید رسمی دریافت کمک
• تفاهم‌نامه یا قرارداد (در صورت وجود)
• تأییدیه دانشگاه علوم پزشکی
• صورتجلسه تحویل تجهیزات
• گزارش کارشناسی رسمی برای اموال غیرنقدی (در موارد لازم)

توصیه‌های مهم به خیران

پیش از انجام هرگونه کمک، توصیه می‌شود:

• پروژه مورد نظر را از طریق مراجع رسمی دانشگاه علوم پزشکی انتخاب کنید.
• وجوه را تنها به حساب‌های رسمی اعلام‌شده واریز کنید.
• تمامی اسناد مالی و مکاتبات را نگهداری نمایید.
• در خصوص کمک‌های غیرنقدی، از نحوه ارزش‌گذاری و مستندسازی اطمینان حاصل کنید.
• در صورت نیاز، از مشاوران مالیاتی یا واحدهای ذی‌ربط دانشگاه راهنمایی دریافت نمایید.

پرسش‌های متداول

آیا اشخاص حقیقی نیز می‌توانند از ماده ۱۷۲ استفاده کنند؟

بله. اشخاص حقیقی و حقوقی در صورت رعایت شرایط قانونی می‌توانند از این مزیت استفاده کنند.

آیا کمک‌های غیرنقدی نیز مشمول ماده ۱۷۲ هستند؟

بله. کمک‌هایی مانند اهدای زمین، ساختمان، تجهیزات پزشکی و سایر اموال نیز در صورت رعایت ضوابط قانونی قابل پذیرش هستند.

آیا تمامی پروژه‌های خیرساز دانشگاه علوم پزشکی مشمول ماده ۱۷۲ هستند؟

استفاده از مزایای این ماده منوط به رعایت ضوابط قانونی، انجام پرداخت از مسیرهای رسمی و ارائه مدارک لازم است.

آیا سایر موسسات خیریه خارج از واحد های تابعه دانشگاه مشمول ماده 172 قرار می گیرند؟

ماده 172 قانون مالیاتهای مستقیم و آئین نامه اجرایی آن صراحت دارد که صرفآ کمک های صورت پذیرفته به دانشگاه به عنوان دستگاه اجرایی دولتی زیر مجموعه وزارت بهداشت جهت تطبیق با ماده 172 قابل قبول است و متاسفانه کمک های انجام شده به سایر مراکز غیردولتی مشمول این قانون نمی باشند.

آیا نگهداری اسناد پرداخت ضروری است؟

بله. اسناد و مدارک پرداخت از مهم‌ترین مستندات برای استفاده از مزایای مالیاتی هستند.

جمع‌بندی

ماده ۱۷۲ قانون مالیات‌های مستقیم یکی از مهم‌ترین ابزارهای قانونی برای حمایت از مشارکت خیران در توسعه زیرساخت‌های سلامت کشور است. آگاهی از شرایط و ضوابط این ماده، به خیران و نیکوکاران کمک می‌کند تا ضمن ایفای مسئولیت اجتماعی خود، از ظرفیت‌های قانونی پیش‌بینی‌شده نیز بهره‌مند شوند.

مدیریت سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین سلامت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، همواره آماده ارائه راهنمایی و پاسخگویی به خیران و نیکوکارانی است که قصد مشارکت در توسعه خدمات بهداشتی، درمانی و آموزشی را دارند.